Pathologie / disharmonische patronen van Bloed
Pathologie van het Bloed in de TCM: leegte, warmte en stase
Wanneer het Bloed in de Traditionele Chinese Geneeskunde uit balans raakt, ontstaan patronen van disharmonie die zich uitdrukken in een breed scala aan klachten — van vermoeidheid en een bleke huid tot hevige menstruatiebloedingen, huidaandoeningen en stekende pijn. De TCM onderscheidt drie fundamentele pathologische patronen van het Bloed: Bloedleegte, Bloed-Warmte en Bloed-Stase. Elk patroon heeft zijn eigen oorzaken, symptomen en behandelstrategie.
Bloedleegte: onvoldoende voeding voor lichaam en geest
Bloedleegte ontstaat wanneer in het gehele lichaam, in een specifiek orgaan of op een bepaalde locatie onvoldoende Bloed aanwezig is om de voedings- en bevochtigingsfuncties te vervullen. Mogelijke oorzaken zijn een zwakke Milt die onvoldoende Gu Qi produceert, bloedverlies, chronische ziekte, onvoldoende voeding of een verzwakte Nier en Jing.
Algemene tekenen zijn een bleek of geelachtig gelaat, duizeligheid, droge huid, verminderd zicht, geheugenklachten en vermoeidheid. Wanneer vooral één orgaan door Bloedleegte wordt getroffen, verschijnen daarnaast orgaanspecifieke symptomen.
Hart-Bloedleegte kan zich uiten in hartkloppingen, slapeloosheid en innerlijke onrust doordat Shen onvoldoende wordt gevoed. Lever-Bloedleegte kan leiden tot droge of vermoeide ogen, stijve pezen en spieren, droge huid en haren en bij vrouwen een lichte of uitblijvende menstruatie.
De behandeling is gericht op het voeden van Bloed en het ondersteunen van de bron van Bloedvorming. Binnen de TCM wordt daarbij vaak aandacht besteed aan Milt, Maag en Nier en kunnen Bloed-voedende kruiden worden toegepast.
Bloed-Warmte: hitte die het Bloed verstoort
Bloed-Warmte ontstaat wanneer Hitte het Bloed binnendringt of het Bloed vanuit een intern patroon wordt verhit. Lever-Hitte of Lever-Vuur kan hierbij een belangrijke rol spelen omdat de Lever het Bloed opslaat.
Wanneer Bloed te warm wordt, kan het sneller en onrustiger bewegen. Daardoor kan het volgens de TCM gemakkelijker buiten zijn normale banen treden. Bij vrouwen kan dit zich bijvoorbeeld uiten in een overvloedige of vroegtijdige menstruatie met helder rood bloed.
Op de huid kan Bloed-Warmte zich manifesteren als rode, warme en ontstoken huidaandoeningen. De behandelstrategie is gericht op het koelen van het Bloed en het verminderen van de onderliggende Hitte.
Bloed-Stase: stilstand van de circulatie
Bloed-Stase ontstaat wanneer Bloed niet vrij kan circuleren en begint te stagneren. Dit is binnen de TCM een belangrijk pathologisch patroon.
Qi-Stagnatie is een belangrijke oorzaak, omdat Qi het Bloed beweegt. Wanneer Qi niet vrij stroomt, kan ook de beweging van het Bloed worden belemmerd. Daarnaast kunnen Koude, Hitte, trauma, langdurige ziekte of zwakke Qi bijdragen aan het ontstaan van Bloed-Stase.
Het meest kenmerkende symptoom is een vaste, scherpe of stekende pijn die op één plaats blijft en vaak erger wordt bij druk. Andere mogelijke tekenen zijn donkere of paarse verkleuring van huid, lippen of tong, donker menstruatiebloed met stolsels en in chronische gevallen harde of vaste ophopingen.
De behandeling is gericht op het activeren van het Bloed en het oplossen van de Stase. Daarbij kan de TCM gebruikmaken van kruiden, acupunctuur en andere technieken die de beweging van Qi en Bloed ondersteunen.
Conclusie: drie patronen van Bloed
Bloedleegte, Bloed-Warmte en Bloed-Stase vertegenwoordigen drie verschillende vormen van disharmonie. Bij Bloedleegte is er onvoldoende Bloed, bij Bloed-Warmte is de kwaliteit en beweging van het Bloed door Hitte verstoord, en bij Bloed-Stase is de circulatie belemmerd.
Door deze patronen van elkaar te onderscheiden kan de behandeling worden gericht op het voeden, koelen of bewegen van Bloed, afhankelijk van de onderliggende disharmonie.