Bescherming
Bescherming en verwarming: Qi als schild en als warmtebron
De vierde en vijfde functie van het Qi in de Traditionele Chinese Geneeskunde liggen in elkaars verlengde: bescherming en verwarming. Bescherming is het vermogen van het Qi om het lichaam te verdedigen tegen invloeden van buitenaf; verwarming is het vermogen van het Qi om de fysiologische processen van binnenuit op temperatuur te houden. Samen vormen ze de actieve, Yang-gerichte kant van het Qi — de kracht die het lichaam weerbaarheid en warmte geeft.
Bescherming: meer dan alleen Wei Qi
De beschermende functie van het Qi wordt in de TCM vaak vereenzelvigd met het Wei Qi — het Defensieve Qi dat aan de oppervlakte van het lichaam circuleert en als eerste verdedigingslinie fungeert tegen externe pathogene factoren zoals Wind, Koude, Warmte en Vocht. En inderdaad: het Wei Qi is de meest directe uitdrukking van de beschermingsfunctie.
Maar de algehele weerstand van het lichaam hangt volgens de TCM niet uitsluitend af van het Wei Qi. Ook het Ying Qi draagt bij doordat het de organen en weefsels voedt. Dieper nog bepaalt het Nier Jing de constitutionele basis en de aangeboren reserves van het lichaam.
Dit kan worden gezien als een drielaags model van bescherming: Wei Qi aan de oppervlakte, Ying Qi in het voedende niveau en Nier Jing als diepe constitutionele basis. De onderlinge samenhang van deze niveaus bepaalt volgens de traditionele theorie hoe sterk het lichaam weerstand kan bieden aan externe pathogene invloeden.
Verwarming: Yang als levenskracht
De vijfde functie — verwarming — is eveneens essentieel. Volgens de TCM zijn alle fysiologische processen afhankelijk van voldoende warmte. Zonder voldoende Yang-warmte kunnen transformatie, transport en circulatie niet normaal verlopen. Het is het Yang-aspect van het Qi dat deze verwarmende kracht levert.
Dit is bijzonder belangrijk voor de lichaamsvloeistoffen. Vloeistoffen zijn van nature Yin en hebben volgens de TCM Yang-warmte nodig om te worden getransformeerd, getransporteerd en uitgescheiden. Wanneer de verwarmende kracht onvoldoende is, kunnen vloeistoffen stagneren of zich ophopen, wat in de traditionele theorie kan leiden tot Vocht, Flegma of oedeem.
De warmtebronnen: Nier Yang en Ministerieel Vuur
De primaire bron van Yang en warmte in het lichaam is volgens de TCM het Nier Yang, nauw verbonden met het Ministeriële Vuur en Ming Men. Dit vormt de diepe verwarmende en activerende kracht van het lichaam. Milt Yang draagt eveneens bij aan de verwarming en de spijsvertering, maar is voor zijn functie afhankelijk van de ondersteuning door Nier Yang.
Wanneer het Nier Yang verzwakt, kan volgens de traditionele patroonleer een beeld ontstaan met koude ledematen, voorkeur voor warmte, trage spijsvertering, waterige ontlasting, frequent en helder urineren en een algemeen gevoel van koude en uitputting. De TCM-behandeling richt zich dan op het verwarmen en tonifiëren van Yang, bijvoorbeeld met passende kruiden, moxibustie en voedings- en leefstijladviezen.