Taoizm: Droga, która przenika Tradycyjną Medycynę Chińską

Jeśli istnieje jedna filozofia, która ukształtowała Tradycyjną Medycynę Chińską w jej najgłębszej istocie, jest nią Taoizm. Podczas gdy Konfucjanizm nadał TCM jej wymiar społeczny i etyczny, Taoizm dał jej fundament kosmologiczny: przekonanie, że wszystko w naturze pozostaje w nieustannym ruchu, że zdrowie jest harmonią z tym ruchem, a lekarz — podobnie jak taoistyczny mędrzec — podąża drogą zamiast się jej przeciwstawiać. Tao przenika TCM od jej podstawowych pojęć aż po praktykę.

Czym jest Tao?

Tao — lub Dao, czyli alternatywna pisownia — oznacza dosłownie "drogę" albo "celowe podążanie". Jednak pojęcie to wykracza daleko poza to, co może oddać dosłowne tłumaczenie. Tao jest wszechogarniającą, ponadczasową jednością kosmiczną, która leży u podstaw wszystkiego, co istnieje. Jest źródłem wszystkiego i celem wszystkiego, bez początku i bez końca. Nie jest bogiem, nie jest siłą, nie jest prawem — jest samą podstawą bytu.

Tao Te Ching, centralne dzieło Taoizmu, ujmuje to paradoksalnie, lecz trafnie: istotą Tao jest to, że nie można go wyrazić. Kto sądzi, że potrafi je wyrazić, ten nie rozumie Tao. Tao jest bezforemne, nieograniczone i nie daje się uchwycić w pojęciach. A jednak odżywia wszystko, porządkuje chaos i czyni życie możliwym.

Harmonia i przemiana

W centrum myśli taoistycznej znajduje się przekonanie, że wszystko znajduje się w doskonałej harmonii — lecz harmonia ta nie jest statyczna. Wszystko nieustannie się zmienia. Równowaga stale się przesuwa. Nic nie może istnieć bez swojego przeciwieństwa: dzień bez nocy, ciepło bez zimna, życie bez śmierci. Ta idea stanowi bezpośredni filozoficzny korzeń zasady Yin-Yang, która przenika TCM.

Kto płynie z nurtem przemiany — kto dostosowuje się do rytmu natury zamiast się mu przeciwstawiać — żyje w harmonii z Tao. To jest ideał taoistycznego mędrca: nie panować, lecz podążać. Nie wymuszać, lecz pozwalać płynąć. W medycynie przekłada się to na podejście, które wspiera samouzdrawiającą siłę ciała, zamiast ją przytłaczać.

Tao Te Ching i Lao Zi

Najbardziej wpływowym dziełem Taoizmu jest Tao Te Ching — Księga Drogi i Mocy. Składa się z 81 krótkich tekstów o tym, jak właściwie postępować w życiu, o dobrym przywództwie i o naturze istnienia. Lao Zi — "Stary Mistrz" — tradycyjnie uważany jest za autora, choć współcześni badacze przypuszczają, że teksty narastały stopniowo i były opracowywane przez wiele rąk. Najpierw były przekazywane ustnie, a około 300 roku p.n.e. zostały ostatecznie spisane.

Taoizm i TCM: nierozerwalne połączenie

Związek między Taoizmem a TCM jest głęboki i wielowymiarowy. Taoistyczna koncepcja Qi — energii życiowej, która przenika wszystko i pozostaje w ruchu — jest kamieniem węgielnym fizjologii TCM. Taoistyczny nacisk na jedność człowieka i natury znajduje odzwierciedlenie w przekonaniu TCM, że zdrowie jest harmonią z porami roku, klimatem i rytmami kosmicznymi. Taoistyczna praktyka Qi Gong i TaiJiQuan jest bezpośrednim wyrazem zasady, że ciało pozostaje zdrowe, gdy Qi może swobodnie przepływać.

Ponadto Taoizm nadał medycynie chińskiej jej orientację profilaktyczną. Taoistyczny mędrzec nie dąży do interweniowania po fakcie, lecz do zachowania harmonii, zanim pojawi się dysharmonia. Dokładnie tę zasadę formułuje Nei Jing: najlepszy lekarz leczy chorobę, zanim ona powstanie. Tao i TCM są w swej istocie jednym i tym samym poszukiwaniem życia w harmonii z drogą natury.